Tall yağı değer zinciri, kraft (sülfat) selüloz üretiminin orman kaynaklı yan ürünü olan ham tall yağından (CTO) başlar. CTO fraksiyonlu damıtma ile ayrılır: yağ asitleri (TOFA), reçine (tall oil rosin), distile tall yağı (DTO), damıtma kalıntısı olan zift (tall oil pitch) ve daha ileri türevler (biyobazlı proses yağı gibi) elde edilir. Böylece tek bir yenilenebilir yan üründen, madencilikten lastiğe, boyadan asfalta uzanan bir ürün ailesi doğar.
Zincirin başlangıcı: ham tall yağı (CTO)
Ham tall yağı (Crude Tall Oil, CTO), çam ve benzeri iğne yapraklı ağaçların kraft selüloz üretimi sırasında açığa çıkan tall sabununun asitlendirilmesiyle elde edilen koyu, viskoz bir sıvıdır. Reçine asitleri, yağ asitleri ve nötr maddelerin karmaşık bir karışımıdır. CTO iki temel tipte tedarik edilir: yumuşak ahşap (softwood) CTO, daha yüksek reçine ve yağ asidi içeriğiyle damıtma için birincil ham maddedir; sert ahşap (hardwood) CTO ise madencilik flotasyonu gibi doğrudan uygulamalarda kullanılır.
BİO BAZLI ÜRÜNLERSoftwood Crude Tall Oil (CTO)Yumuşak ahşap CTO, TOFA, reçine ve zift için birincil damıtma ham maddesidir; ayrıca biyoyakıt (HVO/SAF) besleme akımı olarak da kullanılır.BİO BAZLI ÜRÜNLERHardwood Crude Tall Oil (CTO)Sert ahşap CTO, oksitlenmiş cevher ve fosfat flotasyonunda toplayıcı/modifier ve asfalt soyulma önleyici olarak doğrudan kullanılır.Damıtma: CTO'dan ürün ailesine
CTO, vakum fraksiyonlu damıtma ile bileşenlerine ayrılır. Kaynama noktalarındaki farklar sayesinde hafif fraksiyonlar (baş ürün), yağ asitleri, reçine ve ağır kalıntı (zift) birbirinden ayrılır. Bu ayrım, her biri farklı endüstriye hizmet eden dört ana ürün grubunu ortaya çıkarır:
- Tall oil yağ asitleri (TOFA): Ağırlıklı olarak C18 yağ asitlerinden oluşan, yüksek saflıkta damıtılmış fraksiyon; sabun, alkid reçine, flotasyon ve kauçuk uygulamalarında kullanılır.
- Distile tall yağı (DTO): Yağ asitleri ve reçine asitlerinin dengeli karışımı; alkid reçine, boya bağlayıcısı, yapıştırıcı ve flotasyon kimyasallarında kullanılır.
- Tall oil reçinesi (rosin): Yüksek reçine asidi fraksiyonu; yapıştırıcı, mürekkep ve reçine türevlerinde kullanılır.
- Tall oil zifti (pitch): Damıtma kalıntısı; asfalt modifikasyonu, yol kaplama ve çatı uygulamalarında bağlayıcı olarak değerlendirilir.
TOFA fraksiyonu: 180, 185 ve rich distillate
Yağ asidi fraksiyonu, saflık ve reçine asidi toleransına göre farklı gradlarda sunulur. TOFA 180, min. 180 mg KOH/g asit sayısıyla, daha yüksek reçine/sabunlaşmayan madde toleransı gerektiren ekonomik uygulamalar (flotasyon, asfalt, sabun, kauçuk) için uygundur. TOFA 185 ise min. 185 mg KOH/g asit sayısı, daha düşük reçine asidi (maks. %2) ve daha açık rengiyle alkid reçine, dimer asit ve mürekkep gibi renk-hassas uygulamalar için tercih edilir. Ara bir akım olan TOFA rich distillate, yağ asidi açısından zengin bir damıtma fraksiyonudur.
BİO BAZLI ÜRÜNLERTall Oil Fatty Acids 180 (TOFA)Reçine toleransı yüksek, ekonomik yağ asidi ham maddesi; flotasyon, asfalt ve sabun için.BİO BAZLI ÜRÜNLERTall Oil Fatty Acids 185 (TOFA)Yüksek saflık ve açık renk; alkid reçine, dimer asit ve mürekkep için.BİO BAZLI ÜRÜNLERDistilled Tall Oil (DTO) Industrial GradeYağ asidi ve reçine asidi dengeli karışım; alkid reçine, flotasyon ve yapıştırıcı formülasyonları için endüstriyel grad.Zift ve ileri türevler
Damıtma kalıntısı olan tall oil zifti, koyu ve viskoz bir üründür; asfalt ve bitum modifikasyonunda bağlayıcı olarak değerlendirilir. Zincirin en ileri ucunda ise tall yağı türevlerinden üretilen biyobazlı proses yağı yer alır: Ecosky-3103, lastik ve teknik kauçuk bileşiklerinde TDAE/MES ikamesi olarak kullanılan, karbon-negatif bir proses yağıdır. Böylece tek bir yenilenebilir yan ürün, hem düşük katma değerli asfalt bağlayıcısına hem de yüksek katma değerli, karbon-negatif kauçuk proses yağına kadar geniş bir yelpazeye dönüşür.
BİO BAZLI ÜRÜNLEREcophalt (Tall Oil Pitch)Damıtma kalıntısı zift; asfalt modifikasyonu, yol kaplama ve çatı uygulamaları için bağlayıcı.BİO BAZLI ÜRÜNLEREcosky-3103 (生物基橡胶加工油)Zincirin ileri ucundaki karbon-negatif proses yağı; lastik bileşiklerinde TDAE alternatifi. Ayrıntı için Ecosky-3103 nedir ve TDAE karşılaştırması yazılarına bakın.Neden tall yağı zinciri önemli?
Tall yağı zinciri, fosil hammaddelere yenilenebilir ve döngüsel bir alternatif sunar. Hammadde, mevcut selüloz üretiminin yan akımından geldiği için gıda zinciriyle rekabet etmez ve birçok türevi (örneğin proses yağı) EUDR kapsamı dışında değerlendirilir. Damıtma sayesinde tek bir ham maddeden madencilik, boya, yapıştırıcı, asfalt ve lastik gibi farklı sektörlere hizmet eden ürünler elde edilir; bu da hem tedarik esnekliği hem de dekarbonizasyon potansiyeli sağlar.
Güvenli elleçleme
CTO nedir ve nasıl işlenir?
Ham tall yağı (CTO), kraft selüloz üretiminin orman kaynaklı yan ürünüdür; reçine asitleri, yağ asitleri ve nötr maddelerin karmaşık bir karışımıdır. Vakum fraksiyonlu damıtma ile TOFA, DTO, reçine ve zift gibi ürünlere ayrılır.
CTO'nun softwood ve hardwood tipleri arasındaki fark nedir?
Softwood (yumuşak ahşap) CTO daha yüksek reçine ve yağ asidi içeriğiyle damıtma için birincil ham maddedir; hardwood (sert ahşap) CTO ise madencilik flotasyonu ve asfalt soyulma önleyici gibi doğrudan uygulamalarda kullanılır.
TOFA ile DTO arasındaki fark nedir?
TOFA ağırlıklı olarak yağ asidi içeren, yüksek saflıkta damıtılmış bir fraksiyondur; DTO ise yağ asitleri ile reçine asitlerinin dengeli bir karışımıdır. TOFA sabun ve renk-hassas reçinelerde, DTO ise alkid reçine ve flotasyon kimyasallarında öne çıkar.
Tall yağı zincirinin en ileri ürünü nedir?
Yüksek katma değerli ucda tall yağı türevlerinden üretilen biyobazlı proses yağı Ecosky-3103 yer alır; lastik bileşiklerinde TDAE/MES ikamesi olarak kullanılan karbon-negatif bir üründür.
Tall yağı ürünleri neden sürdürülebilir kabul edilir?
Hammadde mevcut selüloz üretiminin yan akımından geldiği için gıda zinciriyle rekabet etmez, yenilenebilir orman biyokütlesine dayanır ve birçok türevi (örneğin proses yağı) EUDR kapsamı dışında değerlendirilir.