TOFA ve sürdürülebilirlik: yan ürün hammadde raporlamanızda ne anlama gelir

TOFA'nın hammaddesi tall yağı, kraft selüloz üretiminin yan ürünüdür: bu ürün için ayrıca ağaç yetiştirilmez, arazi ayrılmaz. Raporlamanızda yenilenebilir kaynaklı ve yan ürün kökenli bir hammadde kullandığınızı belgeye dayanarak söyleyebilirsiniz. Sayısal bir iklim iddiası ise ancak ürüne özgü bir veriyle desteklenebilir.

Tall yağı neden 'yan ürün' sayılıyor?

Tall yağı, iğne yapraklı ağaçlardan kraft (sülfat) selüloz üretimi sırasında açığa çıkar. Fabrikanın amacı selüloz üretmektir; tall yağı bu prosesin kaçınılmaz bir yan akımıdır. Bu, sürdürülebilirlik tarafında tek ama önemli bir sonucu doğurur: hammadde talebiniz, kendi başına yeni bir ekim, yeni bir arazi kullanımı veya yeni bir hasat kararı tetiklemez. Talep, zaten yürüyen bir prosesin çıktısına yönelir.

KORKİMYA'nın biyobazlı ürün portföyünün tanımı da bunu böyle kurar: kağıt ve selüloz endüstrisinin yan ürünlerinden elde edilen tall oil türevleri. Bu, ürünün 'çevre dostu' olduğunu söyleyen bir pazarlama ifadesi değildir; hammaddenin nereden geldiğine dair yapısal bir gerçektir ve raporlamada kullanılabilecek olan da tam olarak budur.

Kademeli değerlendirme: tek yan akımdan çıkan ürün ailesi

Yan ürün olmanın ikinci boyutu, o yan akımın ne kadarının değerlendirildiğidir. Tall yağı damıtıldığında kolon boyunca ayrılan fraksiyonların hemen hepsi bir ürüne dönüşür. Yağ asidince en zengin fraksiyonlar TOFA 185 (reçine asidi maks %2) ve TOFA 180 (maks %3) olur. Reçine asidinin bilinçli olarak kaldığı ara fraksiyon Tall Oil Fatty Acids Rich Distillate'tir (reçine asitleri toplamı 20,4 olarak raporlanır). Reçine asidi payının daha da yüksek tutulduğu fraksiyon distile tall yağıdır (DTO, reçine asidi içeriği maks %30). Kolonun dibinde kalan yüksek viskoziteli akım ise Ecophalt (tall oil pitch) olarak ürünleşir.

Buradaki sürdürülebilirlik argümanı bir karşılaştırma değil, bir yapı tarifidir: aynı yan akımdan çıkan fraksiyonlar birbirinin atığı değildir. Bir alıcı TOFA 185 aldığında geriye kalan reçine asidi bakımından zengin fraksiyon atılmaz; başka bir alıcının hammaddesi olur. Bu 'kademeli değerlendirme' yapısı, bir satın alma ekibinin tedarik zinciri anlatısında dürüstçe kullanabileceği bir gerçektir.

Raporlamanızda neyi söyleyebilirsiniz?

Bir alıcının kendi sürdürülebilirlik raporunda, tedarikçi belgeleriyle doğrudan desteklenebilecek ifadeler sınırlıdır ama gerçektir. TOFA 180, TOFA 185 ve rich distillate için mevzuat satırı aynıdır: ürün KKDIK kayıtlıdır (Türkiye), Türkçe Güvenlik Bilgi Formu (GBF/SDS) sağlanır ve her lot için analiz sertifikası (CoA) verilir. Bu üçlü, bir raporlama satırının altına konabilecek somut kanıt setidir.

• Hammadde yenilenebilir kaynaklıdır ve orman endüstrisi kökenlidir: ürünün portföy tanımı bunu doğrudan ifade eder.
• Hammadde, kraft selüloz üretiminin yan ürünüdür; bu ürün için ayrıca bir mahsul yetiştirilmez.
• Ürün lot bazında izlenebilirdir: her lot için analiz sertifikası (CoA) alırsınız ve tek bir tank yükü tek bir lot kaydına bağlanır.
• Ürün kimyasal mevzuat tarafında kayıtlıdır: KKDIK kaydı (Türkiye) ve Türkçe GBF/SDS mevcuttur.
• Ürünün depolama ömrü tanımlıdır (TOFA 180 ve 185 için 12 ay, kalite kontrol testleriyle 24 aya uzatılabilir); bu, atık haline gelen stok miktarını yönetmenizi sağlar.

Neyi söyleyemezsiniz?

Bir raporlama iddiasının riski, doğru olmamasından çok, elinizdeki belgenin onu desteklememesinden gelir. Aşağıdaki tablo, TOFA satın alan bir alıcının sık kurmak istediği cümleleri ve bunların gerçekten neye dayandığını ayırır:

Bir ürünün iklim rakamı neden başka ürüne taşınmaz?

Tall yağı türevleri arasında ürüne özgü iklim verisi bulunan bir ürün vardır: biyobazlı kauçuk proses yağı, üretici beyanına ve ISO 14067 metoduna dayalı bir karbon ayak izi değeriyle sunulur. Bu, o ürünün kendi üretim sınırları içinde yapılmış bir hesaptır.

TOFA 180, TOFA 185 ve rich distillate için ürün verisinde böyle bir satır yoktur. Aynı hammadde ailesinden gelmeleri, o hesabın onlara da uygulanabileceği anlamına gelmez: damıtma basamağı, enerji girdisi ve fraksiyon başına tahsis farklıdır. Doğru davranış, bir sayıyı ödünç almak değil, tedarikçiden satın aldığınız ürüne özgü bir hesap istemektir. Elinizde böyle bir hesap yoksa, raporunuza sayısal bir iklim iddiası koymayın; hammadde kökeni ve yan ürün statüsü zaten belgelenebilir bir bilgidir.

Tedarikçinizden hangi belgeleri istemelisiniz?

Sürdürülebilirlik raporlamanızı ayakta tutan şey anlatı değil dosyadır. TOFA alımında talep edilmesi gereken belge seti kısadır ve tamamı ürün verisinde tanımlıdır:

1. Her lot için analiz sertifikası (CoA): satın aldığınız partinin kimliği ve izlenebilirlik zincirinizin başlangıcı.
2. Türkçe Güvenlik Bilgi Formu (GBF/SDS): güncel sürümü, sevkiyatla birlikte.
3. KKDIK kayıt teyidi (Türkiye): kimyasal mevzuat tarafındaki uygunluğun kanıtı.
4. Hammadde kökeni beyanı: tall yağının kraft selüloz üretiminin yan ürünü olduğuna dair tedarikçi teyidi.
5. Ürüne özgü iklim verisi talebi: varsa hesabın kapsamı ve metodu, yoksa bunun açıkça yazılması.

Bu beş kalem, bir denetimde 'iddianın kaynağı nedir?' sorusuna cevap veren dosyayı oluşturur. Beşincisinin cevabı 'mevcut değil' olabilir ve bu da geçerli bir cevaptır; geçersiz olan, boşluğu tahminle doldurmaktır.