Dietanolamin (DEA) nedir? Kullanım alanları ve tedarik

Dietanolamin (DEA, CAS 111-42-2, formül C4H11NO2), bir azot atomuna bağlı iki hidroksietil grubu taşıyan ikincil bir etanolamindir; oda sıcaklığında renksizden hafif sarıya kadar viskoz şeffaf bir sıvı veya beyaz katı halindedir. En yaygın kullanım alanları glifosat (herbisit) üretimi, doğal gaz ve baca gazlarından asidik gazların arıtılması, deterjan ve kişisel bakım formülasyonları ile metal işleme sıvılarıdır.

Dietanolamin (DEA) nedir?

Dietanolamin, etanolamin ailesinin orta üyesidir: monoetanolamin (MEA) bir, trietanolamin (TEA) üç hidroksietil grubu taşırken DEA iki grup taşır. C4H11NO2 formülüne sahip, molekülünde hem amin (-NH) hem de iki adet hidroksil (-OH) işlevi bulunduran iki işlevli bir bileşiktir. Bu yapı, DEA'ya hem zayıf bazik (asidik gazları tutma) hem de yüzey aktif ara madde olarak değer kazandırır.

KORKİMYA portföyündeki saf DEA, en az %99,2 dietanolamin içerir; su muhtevası en fazla %0,3, renk (Pt.-Co.) en fazla 20'dir. Kristalleşme noktası +26,5 °C civarındadır; bu nedenle ürün soğuk havalarda katılaşabilir ve dökme/varil transferi öncesi ısıtma gerekebilir. Görünümü renksizden hafif sarıya kadar viskoz şeffaf sıvı ya da beyazdan hafif sarıya kadar mekanik kalıntısız katıdır.

Dietanolamin ne için kullanılır?

DEA, çok sayıda endüstride ya doğrudan işlem kimyasalı ya da bir ara madde olarak kullanılır. Başlıca kullanım alanları:

• Glifosat üretimi: yaygın bir herbisitin sentezinde temel ara madde olarak.
• Gaz arıtma: doğal gaz, sentez gazı ve baca gazlarından karbondioksit ve hidrojen sülfür gibi asidik gazların uzaklaştırılması (gaz tatlandırma).
• Deterjan ve temizleyiciler: köpük dengeleyici ve yağ asidi türevleri (dietanolamidler) için ara madde olarak.
• Kişisel bakım ürünleri: surfaktan ve emülgatör ara maddesi olarak.
• Metal işleme sıvıları: kesme/öğütme sıvılarında korozyon önleyici ve pH tamponu olarak.
• Plastik ve kauçuk katkı maddesi; kağıt, tekstil ve deri işlemlerinde işlem yardımcısı.

Gaz arıtmadaki rolü

Etanolaminler, asidik gazları tersinir olarak tutup ısıtıldığında yeniden serbest bırakabildiği için gaz arıtmanın temel kimyasallarıdır. DEA, MEA'ya kıyasla daha düşük buhar basıncı ve daha düşük korozyon eğilimi gösterdiğinden, özellikle hidrojen sülfür içeren gaz akımlarının seçici arıtımında tercih edilir. Bu uygulamada DEA'nın su muhtevası ve renk değeri, çözeltinin köpürme ve renklenme davranışını doğrudan etkiler.

Teknik özellikler ve konsantrasyon

Saf DEA ve onunla karşılaştırılan diğer iki etanolamin (MEA ve TEA) aynı reaksiyon ailesinden gelir; fakat hidroksietil grubu sayısı, fiziksel form ve kullanım önceliği farklıdır. Aşağıdaki karşılaştırma, ürün verisine dayanan değerlerle DEA'yı konumlandırır:

DEA tek bir saf grad (min %99,2) olarak tedarik edilir; gaz arıtma tesisleri DEA'yı genellikle proseslerinde su ile seyrelterek belirli bir konsantrasyonda çözelti olarak kullanır. Hangi grad ve ambalajın uygun olduğu, uygulamanıza ve dozajlama altyapınıza göre belirlenir; teknik veriler için CoA ve TDS talep edebilirsiniz.

Seçim, depolama ve güvenlik

• Asitlerden ve asit oluşturan maddelerden ayrı tutun; DEA bunlarla reaksiyona girer.
• Depolama sıcaklığını 20-40 °C aralığında tutun; +26,5 °C altında kristalleşip katılaşabilir.
• Uzun süreli depolamada renk değişimi olabilir; raf ömrü 12 aydır.
• Ambalajı sıkıca kapalı tutun; higroskopik olduğundan nem ve hava temasından koruyun.
• Form ve dozajlamaya göre uygun ambalajı seçin: 220 kg metal varil, 235 kg plastik varil, 1100 kg net IBC veya dökme.

KORKİMYA'dan DEA tedariği

KORKİMYA, saf dietanolamini (DEA) yerli stoğundan stoktan teslim eder ve KKDIK kayıtlı olarak sunar. Türkçe Güvenlik Bilgi Formu (GBF/SDS) ürünle birlikte verilir; analiz sertifikası (CoA) ve teknik veri sayfası (TDS) talep üzerine paylaşılır. Numune ve fiyat teklifi için ürün sayfasındaki teklif formunu kullanabilirsiniz.